Kies hieronder de eerste letter van het medicijn waarover u meer informatie wilt hebben.
Merkgeneesmiddel worden geschreven met een hoofdletter, merkloze geneesmiddelen hebben een kleine beginletter.

a  b  c  d  e  f  g  h  i  j  k  l  m  n  o  p  q  r  s  t  u  v  w  x  y  z

fentanyl

• Wat doet dit middel en waarbij wordt het gebruikt?

• Op welke bijwerkingen moet ik letten?

• Heeft dit middel een wisselwerking met andere medicijnen?

• Als ik dit middel gebruik, mag ik dan...

• Kan ik dit middel gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

• Hoe moet ik dit middel gebruiken?

• Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

• Kan ik zomaar met dit middel stoppen?

Fentanyl is sinds 1963 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Durogesic en als het merkloze Fentanyl. Het is te verkrijgen in pleisters en injecties.


Wat doet dit middel en waarbij wordt het gebruikt?
Fentanyl behoort tot de groep geneesmiddelen die morfineachtige pijnstillers of opiaten worden genoemd. Het heeft een sterke pijnstillende werking. Artsen schrijven het voor bij pijn.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?
Naast het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven. De belangrijkste bijwerkingen zijn sufheid, verstopping, misselijkheid, duizeligheid, droge mond, moeilijk kunnen plassen en jeuk.

Regelmatig

• Sufheid, slaperigheid en een verminderd reactievermogen. Dit is vooral lastig bij activiteiten waarbij uw oplettendheid erg nodig is, zoals autorijden, het beklimmen van een ladder of het bewaken van een proces op het werk. Onderneem daarom geen risicovolle activiteiten. Deze bijwerking gaat na enkele dagen tot weken vanzelf over als u gewend bent geraakt aan het middel.

• Misselijkheid en braken. Meestal gaat deze bijwerking over als u na enkele dagen aan dit middel gewend bent geraakt. Meestal helpt het om even te gaan liggen als u zich misselijk voelt.

• Verstopping (obstipatie). Gebruik, als dat mogelijk is, vezelrijke voeding en drink veel. Meestal schrijft uw arts, als u fentanyl gebruikt, ook een laxerend middel voor. Raadpleeg uw arts als u tijdens gebruik van fentanyl last heeft van verstopping.

• Duizeligheid, vooral bij opstaan uit bed of uit een stoel. Dit gaat in het algemeen over als u na een paar dagen gewend bent geraakt aan dit middel. Als u zich duizelig voelt, sta dan niet te snel op uit bed of van een stoel. U kunt het best dan even liggen en de benen wat hoger leggen, bijvoorbeeld op een kussen.

• Zweten en blozen. Dit gaat na een paar dagen vanzelf over.

• Moeilijk kunnen plassen. Dit is vooral van belang als u al moeite met plassen heeft door een vergrote prostaat. Neem contact op met uw arts zodra u plasproblemen bemerkt.

• Verwardheid, stemmingsveranderingen en hallucinaties. Dit komt vooral voor bij ouderen. Raadpleeg uw arts als de verwardheid niet na een aantal dagen tot weken overgaat.

Soms

• Jeuk, huiduitslag en galbulten. Dit kan wijzen op overgevoeligheid. Neem contact op met uw arts, zodat deze kan bepalen of u overgevoelig voor dit middel bent. Bij een pleister met fentanyl verdwijnen de verschijnselen meestal binnen 24 uur na verwijderen van de pleister.

• Tragere ademhaling. Als u lijdt aan een luchtwegaandoening, zoals astma of COPD (longemfyseem), kunt u hier eerder last van krijgen. Vraag uw arts om advies.

• Spierkrampen.

• Na langdurig gebruik kan lichamelijke afhankelijkheid optreden. U mag dan niet abrupt met het middel stoppen omdat u last kunt krijgen van ontwenningsverschijnselen. Psychische verslaving komt bij gebruik als pijnstiller echter bijna nooit voor.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen, of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Heeft dit middel een wisselwerking met andere medicijnen?
De medicijnen met de belangrijkste wisselwerkingen zijn andere middelen die het reactievermogen verminderen en middelen die de werking van opiaten tegengaan.

• Andere middelen die het reactievermogen verminderen. Bij deze middelen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld de rijvaardigheid versterken elkaar. Rijd zeker geen auto als u twee of meer van dergelijke middelen gebruikt.

• Naltrexon (Nalorex, Revia). Dit is een middel dat de werking van fentanyl en andere opiaten tegengaat. Het kan juist om deze reden worden gebruikt, bij mensen die een overdosis opiaat hebben binnen gekregen. Naltrexon wordt echter ook gebruikt bij mensen die alcoholverslaafd zijn. Mensen die het om die reden gebruiken, moeten er rekening mee houden dat fentanyl en andere morfineachtige pijnstillers bij hen minder werkzaam zijn. Als u al fentanyl gebruikt en u krijgt naltrexon erbij kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen.

• Pentazocine (Fortral), buprenorfine (Temgesic) en nalbufine (Nubain) zijn pijnstillers die de werking van fentanyl tegen gaan. Als u fentanyl gebruikt en u krijgt één van deze middelen erbij kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Overleg hierover met uw arts.

Als ik dit middel gebruik, mag ik dan...
autorijden?
Rijd geen auto, zeker niet gedurende de eerste weken dat u dit middel gebruikt. Kijk na twee weken hoeveel last u heeft van sufheid. Meent u dat u kunt autorijden, vraag dan iemand om de eerste keren naast u te zitten en uw rijvaardigheid te beoordelen. Deze persoon kan bekijken of u met wisselende snelheden rijdt, slingert of geïrriteerd reageert op normaal gedrag van medeweggebruikers. Voor uzelf is het vaak moeilijk te zien of u minder goed rijdt.

Tips voor als u na enige tijd wilt autorijden

• Rijd niet als u onscherp ziet, moeite hebt u te concentreren of wakker te blijven, of als u niet weet langs welke route u naar een bestemming bent gereden.

• Drink absoluut geen alcohol als u gaat rijden. Alcohol versterkt de versuffende bijwerking van fentanyl in belangrijke mate.

• Rijd alleen korte afstanden of neem bij lange afstanden veel pauzes.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt het versuffende effect van dit middel. Ook als u hier niets meer van merkt, omdat u gewend bent geraakt aan fentanyl, kunt u door het gebruik van alcohol erg suf worden. Beperk daarom het gebruik van alcohol en drink het liever niet.

alles eten?
U mag alles eten.

Kan ik dit middel gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?
Zwangerschap
Over het gebruik van dit middel tijdens de zwangerschap is nog te weinig bekend. Meld het in ieder geval aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent, of binnenkort wilt worden. Gebruik dit middel in ieder geval niet na de achtste maand. Het kan namelijk bevalling vertragen en de ademhaling van de baby bemoeilijken na de geboorte.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts. Fentanyl komt in de moedermelk terecht. Dit zou bijwerkingen kunnen geven bij de baby. U kunt weer borstvoeding geven vanaf 24 uur na een injectie en vanaf ongeveer drie dagen na verwijdering van de pleister. In de tussentijd kunt u eventueel de moedermelk afkolven om de melkproductie op gang te houden.

Is dat niet mogelijk en wilt u wel borstvoeding blijven geven? Raadpleeg dan uw arts. Mogelijk kan de arts u een ander middel voorschrijven, waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.

Hoe moet ik dit middel gebruiken?
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?

Pleister

• Breng de pleister aan op een droge niet geïrriteerde of bestraalde huid van het bovenlichaam of de bovenarm. Iedere keer op een andere plaats.

• De pleister mag niet worden geknipt.

• Let erop dat de plaats waarop de pleister zit niet te warm wordt (niet boven de 40 graden Celsius). Door warmte wordt de werkzame stof namelijk sneller afgegeven dan normaal, waardoor meer bijwerkingen kunnen optreden.

• Gebruik geen lotion of crème op de plaats waar u de pleister gaat plakken. Vet laat de pleister eraf vallen. Als pleisters er toch steeds afvallen kunt u er eventueel een Tegaderm pleister overheen plakken en goed aandrukken. Vraag uw apotheek om advies.

Injectie
De injectie zal meestal door een verpleegkundige of arts worden toegediend.

Wanneer?
Vernieuw de pleister elke twee tot drie dagen.

Hoe lang?
De pleister werkt gedurende twee tot drie dagen. Daarna kunt u een nieuwe pleister aanbrengen. Doe dat op een andere plek van het lichaam.

Gebruik fentanyl zo lang uw arts aangeeft dat dit nodig is. Als u dit middel gedurende verschillende maanden gebruikt, is er een kans dat uw lichaam er gewend aan raakt. Dan kunt u er alleen geleidelijk mee stoppen.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?
Plak de pleister dan alsnog.

Kan ik zomaar met dit middel stoppen?
Als u langdurig een sterke pleister heeft gebruikt is het verstandig niet van de ene op de andere dag te stoppen. U kunt dan namelijk last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Om dit te voorkomen, moet u het gebruik langzaam afbouwen, door eerst een aantal dagen een minder sterke pleister plakken. Overleg hierover met uw arts. Het gebruik van minder sterke pleisters kunt u wel in een keer stoppen.

Neem contact op met uw arts als u last krijgt van een van de volgende ontwenningsverschijnselen: onrust, diarree, hartkloppingen, loopneus, niezen, kippenvel, koorts, zweten, rillen, gapen, verlies van eetlust, misselijkheid en maagkrampen.